Реҷаи муҳандисии ҳисобкунак

Ба дигарон равон намоед

Барои «Ҳисобкунак»-ро ба реҷаи корбарии «Муҳандисӣ» гузаронидан, аз афзори = -и равзанаи он ё аз тугмаҳои «Alt+2»-H сафҳакалид истифода бурдан лозим аст. Реҷаи мазкур барои он муҳандисӣ ном гирифтааст, ки бо ёрии он нисбат ба реҷаи маъмулӣ ҳисоббарориҳои мураккабро анҷом додан ва истифодаи функсияҳои гуногуни математикиро ба роҳ мондан мумкин аст.

Ҳангоми аз реҷаи дигар ба реҷаи муҳандисӣ, ё баръакс, аз ин реҷа ба дигар реҷаҳо гузаштан, тамоми ҳисоббарориҳои

ҷории ҳисобкунак ҳазф гардида, танҳо иттилооти журнали ҳисоббарорӣ ва маълумоти бо ёрии тугмаҳои идории хотира воридгардида нигоҳ дошта мешаванд. Дар реҷаи мазкур низ ҳисоббарориҳо бо пахш намудани тугмаҳои мувофиқи

«Ҳисобкунак» ё пахши тугмаҳои блокҳои ҳарфӣ-рақамӣ ва рақамии сафҳакалид анҷом дода мешаванд.

Ҳангоми иҷрои ҳисобба- рориҳо дар реҷаи муҳандисӣ авлавияти амалҳо ба ҳисоб гирифта шуда, саҳеҳии ҳисобкуниҳо 32 рақами аҳамиятнокро

ташкил медиҳад. Дар ин реҷа ба ғайр аз баъзе функсияҳои реҷаи маъмулӣ, инчунин, ҳисобкунии қимати функсияҳои бадараҷабардорӣ (х2), нишондиҳандагӣ (р-, 10*),

тригонометрии стандартӣ (sin, cos, tan) ва гиперболикӣ (HYP — sinh, cosh, tanh), решаи квадратӣ (V), логарифмӣ (log), экспонентӣ (Exp), қиматҳои константаи л, хдсобкунии факториал (п!) ва бақия аз амали тақсим (Mod) пешбинӣ шудаанд. Бо ёрии афзори (DEG-RAD-GRAD) қимати функсияҳои тригонометриро аз ченаки дараҷавӣ ба радианӣ ва баръакс баргардонидан мумкин аст.

Ҳисобкунак дар реҷаи муҳандисӣ дорои мантиқи алгебравии ҳисоббарорӣ мебошад. Дар ин реҷа ба маҷмӯи афзорҳои он тугмаҳои қавсӣ — «(», «)» ва тугмаи «Т» (аломати тирча ба самти боло) илова мегарданд. Тугмаи «р> барои дохилкунӣ ё интиҳобахшии воридкунии иттилооти ададӣ пешбинӣ шудааст.

Дар мантиқи алгебравӣ ҳангоми иҷрои амалҳои арифметикӣ бо ёрии ҳисобкунак қоидаҳои маъмули математикӣ, авлавияти амалҳо ва бартарии ифодаҳои дохилиқавсӣ пурра ба инобат гирифта мешаванд. Истифодабарандаи компютер ҳангоми корбарӣ дар реҷаи мазкур доир ба дурустии тартиби иҷрои амалҳо андешаронӣ накарда, формулаҳои математикиро бе ягон тағйирдиҳӣ ба ҳисобкунак дохил менамояд. Авлавияти иҷрои амалҳои математикӣ аз ҳисоби регистрҳои иловагии амалиётӣ таъмин карда мешавад.

Эзоҳ: Авлавияти амсҳои математикӣ: якум — амали бадараҷабардорӣ, дуюм — амаҳои зарб ва тацсим, сеюм — амсҳои ҷамъ ва тарҳ. Амалҳои зарб ва тақсим ё ҷамъ ва тарҳ дар формулаи математикӣ бо тартиби ҷойгиршавиашон аз тарафи чап ба рост иҷро карда мешаванд. Агар дар формула қавсҳо истифода шуда бошанд, он гоҳ пеш аз ҳама ифодаҳои дохилицавсӣ аз рӯйи ҳамин тартиби зикршуда ицро карда мешаванд.

Ҳисобкунии қимати функсияҳои одӣ (масалан, х2 ё sinx) дар ҳисобкунакҳо бо дилхоҳ мантиқи хисоббарорӣ, аз он ҷумла дар реҷаи муҳандисӣ, чунин ба роҳ монда шудааст: якум — дохилкунии (ё ҳисобкунии) қимати аргументи функсия, дуюм — пахш намудани тугмаи функсияи зарурӣ.

Ҳисобкунии қимати функсияҳои дуҷоя (масалан, ху ё \[х) дар ҳисобкунакҳо бо мантиқи алгебравӣ ингуна муайян карда шудааст: истифодабаранда аввал қимати операнди якумро дохил намуда, тугмаи функсияи заруриро пахш менамояд ва баъд, қимати операнди дуюмро дохил намуда,

тугмаи «=»-ро пахш мекунад.

Журнали ҳисоббарорӣ – дар реҷаҳои ҳисобкунии маъмулӣ ва муҳандисӣ дастрас буда, барои ҳар кадоми ин реҷаҳо дар алоҳидагӣ сабт карда мешавад. Вобаста аз реҷаи истифодашаванда, журнали мувофиқ фаъол (инъикос)

мегардад. Дар журнали ҳисоббарорӣ тамоми ҳисобку- ниҳоеро, ки «Ҳисобкунак»-и Windows дар муддати сеанси ҷорӣ ба сомон расонидааст, ба қайд гирифта мешаванд. Ҳангоми дар журнал ворид кардани тағйирот натиҷаи ҳисоббарории интихоб- шуда дар соҳаи натиҷаҳо инъикос

мегардад. Иҷрои афзорҳои «Ҳисобкунак»-ро дар реҷаи корбарии «Муҳандисӣ» бо пахши бевоситаи тугмаҳои он ё пахши якҷояи тугмаҳои мувофиқи сафҳакалид таъмин намудан имконпазир мебошад (ҷадвали поёнӣ). Тарзи иҷрои афзорҳои реҷаи «Маъмулӣ», ки ба ҳамин афзорҳои реҷаи «Муҳандисӣ» монанд мебошанд, айнан ҳамин тавр ба роҳ монда шудааст.

ҲисобкунакСафҳакалидНатиҷаи иҷрои амал
MSCtrl+MНигахдорӣ дар хотира
м+Ctrl+PИловакунӣ ба хотира
м-Ctrl+QКамкунӣ аз хотира
MRCtrl+RИнъикоскунии хотира
МСCtrl+LТозакунии хотира
CEDeleteҲазфи додаҳои ҷорӣ
CEscҲазфи кушш додаҳо
±F9Иҷрои амали баръакс
1/xRИҷрои амали чаппа
V@ҳисобкунии решаи квадратӣ
DEGF3Интихоби параметри Deg
RADF4Интихоби параметри Rad
GRADF5Интихоби параметри Grad
10*Ctrl+GИҷрои функсияи 10*
coshCtrl+OИҷрои функсияи cosh
sinhCtrl+SИҷрои функсияи sinh
tanhCtrl+TИҷрои функсияи tanh
sin»1Shift+SИҷрои функсияи 1/sin
cos’1Shift+OИҷрои функсияи 1/cos
tan»1Shift+TИҷрои функсияи 1/tan
ModDИҷрои функсияи Mod
logLИҷрои функсияи log
InNИҷрои функсияи In
e*Ctrl+NИҷрои функсияи £*
cos0Иҷрои функсияи cos
71PҲисобкунии қимати п
XQИҷрои функсияи х2
sinsИҷрои функсияи sin
tanTИҷрои функсияи tan
F-EVГузариш ба тасвири экспонентӣ
ExpXИҷрои функсияи
X-Y ё лИҷрои функсияи х’’
X3#Иҷрои функсияи х3

Саволҳо:

  1. Чигуна аз дигар реҷа ба реҷаи корбарии «Муҳандисӣ»-и «Ҳисобкунак» гузаштан мумкин аст?
  2. Реҷаи «Муҳандисӣ» аз реҷаи «Маъмулӣ» чӣ фарқ дорад?
  3. Мантиқи алгебравии ҳисоббарорӣ чигуна мантиқ аст?
  4. Авлавияти амалҳои математикиро чигуна тасаввур мекунед?
  5. Дар реҷаи «Муҳандисӣ» қимати функсияҳои одӣ (якҷоя)- ро чӣ тавр меёбанд? Қимати функсияҳои дуҷояро чй?
  6. Вазифаи журнали ҳисоббарорӣ аз чӣ иборат аст? Дарунмояи онро чӣ тавр дидан мумкин аст?

Супоришҳо:

  1. Барномаи «Ҳисобкунак»-ро барои реҷаи муҳандисии корбарӣ омода созед ва афзорҳои ҳисоббарории онро бо афзорҳои реҷаи маъмулӣ муқоиса кунед.
  2. Барои қимати бузургиҳои х=10, а=5, Ь=1 ва с=-1

қимати ифодаҳои зеринро дар реҷаи муҳандисӣ ҳисоб кунед:

Маводҳои ҳамсон