Санҷиши дарозиҳо ва масофаҳо

Шумо акнун медонед, ки санҷиши дарозиҳо (ва) ё масофаҳо назар ба ҳама санҷишҳои дигар бештар зарур меояд. Барои тавсиф додани бузургиҳои физикии алоқаманд бо дарозиҳо пеш аз ҳама лозим аст, ки дарозиро, чунон ки мегӯянд, ҳисобпазир гардонем, то ки имкони ба воситаи ададҳо ифода кардани бузургиҳои физикӣ фароҳам ояд. Аз ин рӯ, аввал д.б. воҳиди дарозӣ ва намунаи он сухан меронем. Донишмандони фаронсавӣ ҳанӯз 1 авг. 1793, чунон ки дар §1.8 гуфтем, Манзумаи метрии паймонаҳо ном манзумаи воҳидҳоеро ба кор бурда буданд, ки аз ду воҳиди асосӣ (дурусттараш: воҳиди бунёнӣ)…

Муфассал

Хатоҳои мутлақ ва нисбӣ

Амали баҳодод кардани хатоҳое, ки гоҳи санҷидани бузургиҳои физикӣ пеш меояд, тақозо мекунад, ки шахси таҷрибакунанда ба дараҷаи кофӣ маҳорати андозагирӣ (чен) кардан дошта бошад. Имкони ба даст овардани натиҷаи хубтарин, яъне имкони бо хатои камтарин ҳосил кардани натиҷаи санҷиш ба сифати асбоби санҷиш низ бастагӣ дорад.

Муфассал

Хатои санҷиши бузургиҳои физикӣ

Санҷишҳои физикӣ ба воситаи асбобҳои гуногун — хаткашак, навори дарозисанҷӣ, тарозу, соат, ҳароратсанҷ ва ғ. анҷом дода мешаванд. Аммо санҷишро беғалат анҷом додан илоҷ надорад. Ин бесабаб нест, зеро ҳама гуна асбоб, бо вуҷуде ки бо камоли ҳунармандӣ ва дақиқкорӣ сохта шуда бошад, ба дараҷаи мутлақ дақиқ буда наметавонад. Дурустии натиҷаи санҷиш ба омилҳои гуногун вобаста аст: носаҳеҳ будани миқёс (шкала)-и асбоби санҷиш, тағйирпазир будани бузургии ченшаванда, нодуруст сабт кардани натиҷаҳо, бедиққатӣ кардани шахси таҷрибакунанда ва ғ.

Муфассал

Қувваҳои ҷозиба (гравитатсионӣ)

Ба Замин афтидани ҷисмҳо, харакати мушакҳо дар атрофи Замин, гардиши сайёраҳо дар атрофи Офтоб ва ғайра таҳти таъсири қувваҳои чозиба, ки боиси таъсири мутақобилаи ҷисмҳо мегарданд, аз рӯи қонуни ҷозибаи умумичаҳонӣ муайян карда мешаванд: Ҳар ҷуфти ҷисмҳо якдигарро бо қуввае ҷазб мекунанд, ки модули ин қувва ба ҳосили зарби массаҳои онҳо мутаносиби роста буда, ба квадрати масофаи байни онҳо мутаносиби чаппа аст.

Муфассал

Принсипи нисбият

Системаҳои сарҳисоби инерсиалӣ. Бояд ба ҳисоб гирифта шавад, ки қонунҳои Нютон на дар ҳамаи системаҳо балки факат дар системаҳои сарҳисоби инерсиалӣ иҷро мешаванд. Системаҳои сарҳисоберо инерсиалӣ меноманд, ки дар онҳо қонунҳои Нютон риоя мешаванд, яъне системаҳое, ки дар онҳо ҷисм бешитоб, ростхатта ва мунтазам ҳаракат мекунад, ё ҳангоми компенсатсияи таъсири ҷисмҳои дигар дар ҳолати оромӣ мемонад. Ба инерсиалӣ будан ё набудани система чӣ тавр бовар кунем? Барои ин бояд санҷид, ки дар он қонунҳои Нютон иҷро мешаванд ё не. Аммо тавре ки дар боло гуфтем, дар таҷриба мушоҳида кардани қонуни…

Муфассал

Сабти натиҷаҳои санҷиш.Воҳидҳои каратӣ ва ҳиссавоҳидҳо

Дар амалияи ҳисобукитоб ва ҷамъбаст кардани натиҷаи санҷишҳо ва сабт гардонидани онҳо гоҳо лозим меояд, ки бо ададҳои хеле хурду бисёр бузург сарукор бигирем. Шумо медонед, ки барои бо ягон тарзи дигар ифода карда­ни адади 10 ҳоҷате нест, зеро ин сабт худ сода аст. Лек ададҳои 100 ва 1000-ро ба шакли 102 (яъне даҳ ба тавони ду ё худ даҳ бо дараҷаи ду) ва 103 (даҳ ба тавони се) навиштан мумкин аст.

Муфассал

Сатри такроршаванда дар ҷадвалҳои Word

Сатри такроршаванда

Барномаи Word яке аз барномаҳои асоситарин таҳриргарони матнӣ ба ҳисоб меравад. Яке аз имкониятҳои барномаи мазкур ин аст, ки дилхоҳ намуди ҷадвал дар он сохта мешавад. Дар баъзе ҳолатҳо миқдори сатрҳои ҷадвал хеле зиёд мешавад, ки он дар як саҳифа ҷойгир намешавад. Дар дилхоҳ ҷадвал сатри сарлавҳа вуҷуд дорад. Мисол: Барномаи Word имконияти онро дорад , ки сатри сарлавҳа дар ҳар саҳифа, ки ҳамон як ҷадвалро ташкил мекунад, ба таври овтоматӣ гузорад. Барои ин кор сатри сарлавҳаро ҷудо( выделить)  намуда   дар сатри меню қисми макетро интихоб намуда дар он тугмаи…

Муфассал

Системаҳои сарҳисоби инерсиалӣ ва қонунҳои динамика

Ҳангоми омӯзиши асосҳои кинематика мо ба намудҳои ҳаракати механикӣ шинос шудем. Акнун сабабҳои ба амал омадани ин ҳаракатҳо ва тағйирёбии суръати ҷисмҳоро муқаррар мекунем. Аробачаеро болои миз мегузорем. Вай ором меистад. Чӣ бояд кард, ки аробача ҳаракат кунад? Таҷрибаи ҳаррузаи мо нишон медиҳад, ки барои дар сатҳи уфуқӣ ба ҳаракат даровардани он бояд вайро ба ягон тараф кашем ё тела диҳем. Бо ҳамин мақсад ба ароба аспро мебанданд, баъди ихтирои мошини ҳароратӣ, ё худ муҳаррикҳои электрикӣ аробаро ба онҳо бастаанд ва ҳамин тавр нақлиёти ҳозирзамон — автомобил, тепловоз, трамваю троллейбусҳо…

Муфассал

Санҷиши бузургиҳои физикӣ

Шумо агар ба якдигар чизе гуфтанӣ шавед, вожаҳои хурду бузург, кӯтоҳу дароз, пасту баланд, гарму сард, сабуку вазнин ва м.ин.-ро даҳҳо бор бар забон меоред. Ч-чи, мегӯед: Дина ман як моҳӣ гирифтам, АНА ҲАМИН ҚАДАР КАЛОН БУД, Падарам аз бозор як тарбуз оварданд, ҲАМИН ҚАДАР КАЛОН БУД, ки ман онро бардошта натавонистам

Муфассал