Лаппишҳои маҷбурӣ. Резонанс

Чӣ тавре ки дар параграфи 1.1 қайд гардид, лаппишҳои озод хомӯшшавандаанд. Дар ҳақиқат ҳам, дар шароити воқеъии заминӣ ягон ҳаракат аз таъсири кувваи соиш эмин намебошад. Қувваи соиш ҳамеша муқобили ҳаракат таъсир дорад ва кори он манфӣ аст. Ин кори манфӣ энергияи пурраи ҷисми лаппандаро кам мекунад. Камшавии энергия камшавии амплитудаи лаппишро ба вуҷуд меорад ва оҳиста-оҳиста лаппиш хомӯш мешавад (расми 1.5.1).

Муфассал

Санҷиши масоҳат

Сатҳ гуфта рӯяи берунини ҷисмро мефаҳманд. Чунончи, сатҳи об ҳамон рӯйи об мебошад, ки дар сарҳадди об ва ҳавои болои он воқеъ гаштааст; сатҳи дасти шумо рӯрӯйи пӯсти даст аст ва ғ. Сатҳ дарозӣ ва паҳноӣ дорад, аммо жарфӣ (чуқурӣ) надорад, яъне дучена аст. Масоҳат бузургиест, ки дараҷаи фарохии сатҳи ҷисмро ифода мекунад ва ба ҳосили зарби дарозӣ ва паҳноӣ (барои масоҳати росткунҷа) баробар аст:

Муфассал

Масълаҳои №235-243 (Лукашик)

Барои ҳалли ин масъалаҳо аз ҷадвлҳои дар охир овардашуда истифода намоед. 235. Детали пӯлодини мошин массаи 780 г дорад. Ҳаҷми онро ёбед. 236. Зарфе пури бензин аст. Массаи бензин 35 кг мебошад. Ғунҷоиши зарфро ёбед. 237. Массаи зарфи пурбензин 2 кг асту массаи худи зарф 600 г. Ғунҷоиши зарфро муайян кунед.

Муфассал

Табдили энергияи механики ба энергияи дохилӣ

Шумо мисоли аз як навъ ба навъи дигар табдилёбии энергияи механикиро дар синфи 7-ум омӯхта будед. Боз як мисоли табдилёбии энергияро дида мебароем. Акнун мебинем, ки энергияи механикӣ чӣ тавр ба энергияи дохилӣ табдил меёбад. Дар болои лавҳаи сурбӣ саққои сурбӣ истодааст. Саққоро боло бардошта, баъд онро сар медиҳем (расми 6). Саққои аз сатҳи Замин боло бардошташуда дорои энергияи потенсиалӣ мешавад. Ҳангоми афтиши саққо энергияи потенсиалии он кам мешавад, зеро саққо торафт поён мефарояд.

Муфассал

Энергияи дохилӣ

Аз омӯзиши физикаи синфи 7 Шумо фаҳмидед, ки ду навъи энергияи механикӣ мавҷуд будааст: энергияи кинетикӣ ва потенсиалӣ. Энергияе, ки ҷисм дар натиҷаи ҳаракати худ соҳиб мешавад, энергияи кинетикӣ меноманд. Автомобили ҳаракаткунанда, тири парон, тӯби ғелон, оби равон, шамол дорои энергияи кинетикианд. Энергияеро, ки бо вазъияти байниҳамдигарии ҷисмҳои мутақобил таъсиркунанда ё қисмҳои ҳамон як ҷисм муайян карда мешавад, энергияи потенсиалӣ меноманд. Ҷисми аз сатҳи Замин дар ягон баландӣ воқеъбуда, пружинаи фишурда ё ёзонидашуда дорои энергияи потенсиалианд.

Муфассал

Тавлиди энергияи электрики

Пеш аз ҳама бо олатҳое шинос мешавем, ки ҷараёни электрикӣ ҳосил мекунанд. Энергияи электрикӣ ба воситаи генераторҳо ба вуҷуд оварда мешавад. Генератор (муваллид) дастгоҳест, ки ин ё он навъи энергияро ба энергияи электрикӣ табдил медиҳад. Батареҳои галваний, мошинаҳои электростатикӣ, гармобатареҳо[1], батареҳои офтобӣ ва дастгоҳҳои м.ин. — ҳама ба синфи генераторҳо мансубанд. Имкони эҷоди навъҳои усулан нави генераторҳо таҳқиқ мешавад. Чунончи, олатҳои гармохориҷкунандае бунёд карда мешавад, ки дар онҳо энергияи дар натиҷаи омезиши ҳидрогену оксиген хориҷшаванда бевосита ба энергияи электрикӣ табдил меёбад. Соҳаи истифодаи ҳар яки ин генераторҳо ба хусусиятҳои онҳо…

Муфассал

Импулси ҷисм. Қонуни бақои импус

Ду ҷисми ҳачмашон якхелаи алюминӣ ва сурбӣ бо суръатҳои якхела ҳаракат мекунанд. Импулси ин ҷисмҳоро муқоиса кунед. Поезди массааш 2000 т растхатта ҳаракат карда, суръаташро аз 36 то 72 км/соат зиёд кард, Тағйироти импулсpo ёбед. Саққои массааш 100 г ба майдончаи уфуқӣ озод афтод. Дар лаҳзаи зарба суръати он 10 м/с буд. Тағйироти импулсро ҳангоми зарбаи мутлақан ночандир ва мутлақан чандир ёбед. Aгap зарбаи ночандир 0,05 с ва зарбаи чандир 0,01 с давом карда бошад, қувваи ҳангоми зарба ба саққо таъсиркунандаро ба ҳисоби миёна ёбед.

Муфассал

Ёфти дарозии хатти истиво (хатти экватор)

Илми нуҷум дар даврони қадим дар Мисру Ҳинду Чин ва Юнон ба қуллаҳои (барои он давра) хеле баланди инкишоф расида будааст. Он замон мушоҳидони Осмон ба дарки бисёр асрори ниҳони табиати саркаш комёб гардида тавонистаанд. Аз ҷумла, онҳо ҳанӯз 23-24 аср пеш аз замони мо фаҳмида будаанд, ки Замин шакли куравӣ дорад. Олими юнонинажоди мисрӣ Еротус (276-194 то м.) андозаи Заминро бо тарзи барои он давра хеле дақиқ муайян кардааст.

Муфассал

Санҷиши дарозиҳо ва масофаҳо

Шумо акнун медонед, ки санҷиши дарозиҳо (ва) ё масофаҳо назар ба ҳама санҷишҳои дигар бештар зарур меояд. Барои тавсиф додани бузургиҳои физикии алоқаманд бо дарозиҳо пеш аз ҳама лозим аст, ки дарозиро, чунон ки мегӯянд, ҳисобпазир гардонем, то ки имкони ба воситаи ададҳо ифода кардани бузургиҳои физикӣ фароҳам ояд. Аз ин рӯ, аввал д.б. воҳиди дарозӣ ва намунаи он сухан меронем. Донишмандони фаронсавӣ ҳанӯз 1 авг. 1793, чунон ки дар §1.8 гуфтем, Манзумаи метрии паймонаҳо ном манзумаи воҳидҳоеро ба кор бурда буданд, ки аз ду воҳиди асосӣ (дурусттараш: воҳиди бунёнӣ)…

Муфассал