Физика бунёди табиатшиносӣ мебошад

Физика чист ва чиро меомӯзад? Ба ин пурсиш ҳар кас, вобаста ба ин ки физикаро чӣ андоза медонад, ҳар хел посух медиҳад. Баъзеҳо миёни физика ва техникаву технология (фанну фановарӣ) чандон фарқ дида наметавонанд, ҳол он ки илми физика бо олатҳову мошинҳо маҳдуд намешавад ва домани басе фарох дорад. Дар даврони қадим қисми бо табиат алоқаманди донишро физика меномиданд. Ин калимаро (дар лотинӣ ta physika) донишманди Юнони қадим Арасту (с.384-322 то милод) дар асоси вожаи юнонии physis, ки маънии табиъат дорад, ба майдони истеъмол овардааст. Ҳамин аст, ки гуфтаанд:

Муфассал

Қувваи Ампер

Майдони магнитӣ ба ҳамаи қитъаҳои ноқили ҷараёндор таъсир меоварад. Қувваҳои ба ҳар як қитъаҳои ноқили ҷараёндор таъсиркунандаро дониста, қувваи ба тамоми ноқил таъсиркунандаро ёфтан мумкин аст. Қонунеро, ки қувваи ба қитъаи ҷудогонаи ноқил таъсиркунандаро муайян мекунад, соли 1820 А. Ампер муайян намудааст. Азбаски қитъаи ҷудогонаи ҷараёнро ба вуҷуд овардан илоҷ надошт, бинобарин Ампер таҷрибаҳои худро бо ноқилҳои сарбаст анҷом дод. Ампер шакл ва мавқеи ноқилхоро тағйир дода, барои қувваи ба қитъаи алоҳидаи ҷараён таъсиркунанда ифодаи соддаеро ба даст овард. Модули векторӣ индуксияи магнитӣ. Бо роҳи таҷриба муайян кардан мумкин аст,…

Муфассал

Амплитуда, давр ва басомади лаппиш

Бузургиҳои асосие, ки лаппишро тавсиф менамоянд, амплитуда, давр ва басомад ба шумор мераванд. Дар расми 1.2.1 лаппиши бори ба пружин пайвасткардашуда нишон дода шудааст. Ҷойивазкунии зиёдтарини ҷисми лаппандаро аз ҳолати мувозинатиаш амплитудаи лаппиш меноманд. Қимати амплитуда барои пружини фишурдашуда ба — A (расми 1.2.1, б) ва барои пружини дарозшуда ба A (расми 1.2.1, e) баробар мебошад.

Муфассал

Ҳаракати лаппишнок

Дар байни ҳаракатҳои механикие, ки мо дучор мегардем, аксар вақт ҳаракатҳои такроршаванда ба назар мерасанд. Чархзании ҷисмҳои гуногун ҳаракати такроршаванда ба шумор меравад: гардиши Моҳ дар атрофи Замин, ҳаракати сайёраҳо, чархзании қисмҳои мошинҳо ва ғайра. Ҳаракати айнан такроршавандаро ҳаракати даврӣ меноманд. Масалан, ҳаракати раққосак, ҳаракати бори дар пружин овезон буда, тори асбобҳои мусиқӣ, раққосаки соатҳо, заминларза низ ҳаракати даврӣ ба шумор мераванд.

Муфассал

Васеъшавии хаттӣ ва ҳаҷмии ҷисмҳо

Ҳангоми гарм кардани ҷисми сахт фосилаи байни зарраҳои он ба ҳисоби миёна меафзояд, чунки амплитудаи лаппишҳои зарраҳо зиёд мегардад. Ин боиси васеъшавии ҷисм мегардад. Баръакс, ҳангоми хунукшавӣ ҷисм фишурда, яъне андозаҳои он хурд мегарданд. Аз натиҷаҳои таҷрибаҳои сершумор ба хулосае омадан мумкин аст, ки васеъшавии ҷисмҳои сахт ба ҳама тарафҳо якхела мебошад. Бузургии васеъшавии ҳаҷмии ин гуна ҷисмҳоро чун дар моеъҳо мувофиқи формулаи

Муфассал

Вектори индуксияи майдони магнитӣ

Майдони электрикӣ бо бузургии векторӣ шадидияти майдони электрикӣ тавсиф мешавад. Барои тавсифи майдони магнитӣ бузургии махсуси физикӣ ҷорӣ кардан зарур аст. Ин бузургӣ вектори индуксияи магнитӣ ном дорад ва бо харфи В ишора карда мешавад. Ақрабаки магнитӣ. Чуноне, ки дидем, агар рамкаи ҷараёндор дар майдони магнитӣ овехта шавад, онгоҳ он дар гирди меҳвари амудии аз нуқтаи овезиш гузаранда то лаҳзаи нисбат ба қутбҳои магнитӣ мавқеи муайян гирифтан тоб мехурад. Ақрабаки магнитӣ низ ҳамин гуна рафтор дорад.

Муфассал

Таъсири мутақобилаи ҷараёнҳо

Зарраҳои электрикии қарор дар атрофии худ майдони электрикӣ ба вуҷуд меоранд. Зарраҳои ҳаракаткунанда дар баробари ин майдони магнитӣ низ ба вуҷуд меоранд. Зарраҳои ҳаракаткунанда ҷараёни электрики ҳосил мекунанд. Пас майдони магнитӣ майдонест, ки онро ҷараёни электрикӣ ба вуҷуд меорад. Дар байни зарраҳои электрноки қарор қувваҳои кулонӣ амал мекунанд. Бузургии онҳо аз руи қонуни Кулон ёфта мешавад. Мувофиқи назарияи таъсири наздик таъсири мутақобилаи зарядҳои электрики ин тавр сурат мегирад: ҳар яке аз зарядҳо майдони электрикие ҳосил мекунад, ки он ба заряди дигар таъсир меорад ва баръакс.

Муфассал

Ҳаракати ҳароратии молекулаҳо

Чӣ тавре ки аз физикаи синфи 7-ум медонед, моддаҳо аз молекулаҳо иборатанд. Молекулаҳо ба чашми оддӣ нонамоён бошанд, ҳам мавҷудият ва ҳаракати онҳоро бо таҷрибаҳои сершумор тасдиқ кардан мумкин аст. Мавҷудияти воқеии молекулаҳоро далелҳои сершумори таҷрибавӣ тасдиқ менамоянд, чунончи: омехташавии моеъҳо, назар ба суммаи ҳаҷмҳои моеъҳои гуногуни омехташаванда хурд будани ҳаҷми ҳосилшуда, паҳншавии бӯйҳо, бухор гардидани моеъҳо ва ғайраҳо. Исботи бевоситаи ҳаракати молекулаҳо ҳаракати броунӣ, ҳал шудани моддаҳо, ҳодисаи диффузия ва ғайраҳоянд.

Муфассал

Намунаи нақшаҳои тақвимӣ аз фанни физика

Барои осонии кори Шумо омӯзгорони муҳтарам намунаи нақшаи тақвимиро аз фанни физика бароятон пешниҳод мекунем. Бо салоҳдиди худ метавонед онро таҳрир намуда аз он истифода баред. Агар фикру мулоҳиза ва ё пешниҳоде дошта бошед онро дар шарҳ ё дар почтаи aboqizoda@mail.ru нависонед.

Муфассал